بلوغ زودرس
تعريف : به ظاهر شدن علائم بلوغ از جهت فيزيکي و هورموني در دختران قبل از سن ۸ سالگي و در پسران قبل از سن ۹ سالگي بلوغ زودرس اطلاق مي گردد . در ابتدا اين کودکان بلندتر از همسن هاي خود هستند . ولي بدليل بلوغ زودرس استخوانها ، در نهايت قد کوتاهتري در بلوغ خواهند داشت . در دختران با بزرگ شدن پستانها شروع پريود ماهانه ظاهر شده و در پسران با افزايش شهوت که بصورت اختلالات رفتاري تظاهر مي کند .
* چرا بلوغ زودرس مهم است ؟
بلوغ زودرس از دو جنبه اهميت زيادي دارد ، جنبه اول علت ايجاد کننده آن است که پزشک متخصص با انجام آزمايشات لازم و پيگيريهاي منظم و دقيق نوجوانان مبتلا ، در طي مدت طولاني بدنبال علت ايجاد آن مي گردد و جنبه دوم اثر بلوغ زودرس روي رشد قدي و رواني نوجوان است .
* علل ايجاد کننده علائم بلوغ زودرس کدامند ؟
در اکثر دخترها ،علت خاصي براي بلوغ زودرس ديده نمي شود و بيشتر جنبه خانوادگي دارد و در ساير افراد خانواده ( مادر يا خواهران وي ) نيز چنين حالتي ديده مي شود . ولي در مواردي بيماريهاي مهم دستگاه عصبي مرکزي مثل تومورهاي مختلف ، عفونت و التهاب مغز يا ضربه به جمجمه مي تواند اين حالت را ايجاد کند . گاهي کيست هاي تخمداني با توليد هورمون هاي جنسي زنانه باعث بلوغ زودرس مي شوند . در پسرها حالت سرشتي کمتر ديده مي شود و بيماريهاي زمينه اي مثل تومورهاي سيستم عصبي مرکزي بيشتر شايع است . لذا در اين کودکان ( پسر يا دختر ) بررسي مغز با MRI حتماً انجام مي شود . سونوگرافي از تخمدانها و شکم و بررسي آزمايشگاهي هورمون هاي مختلف و نيز تعيين سن استخواني انجام مي شود . در صورت طبيعي بودن معاينات و آزمايش ها ، حتماً بايد هر ۶ ماه يک بار توسط پزشک بررسي انجام شود .
عوارض بلوغ زودرس : کودکان در مقابل استرسهاي زمان جواني قرار مي گيرند و نمي دانند چه کار بايد بکنند . اين کودکان از نظر جسمي تظاهرات بلوغ را دارند ولي تجربه کافي را ندارند . دختران با ظاهر شدن علائم پريود ممکن است دچار مشکلات روحي گردند . در هر دو جنس بدليل افزايش تمايل به شهوت ، رفتارهاي ناهنجار مثل خودارضايي شيوع دارد .
علائم و تظاهرات : در دختران علائم ابتدا با بزرگ شدن پستان به شکل يکطرفه يا دوطرفه ظاهر مي شود و بعد از آن موهاي زهار و زيربغل ديده مي شوند و پريود شدن در مرحله انتهايي است ، دور نوک سينه تيره و ضخيم مي گردد و نوک سينه به جلو مي آيد . جوش نيز در صورت اين کودکان افزايش مي يابد .
در پسران اولين علامت بزرگ شدن بيضه و سپس بلوغ ديگر اجزاء اندام تناسلي است .
قد ابتدا در اين کودکان بزرگتر از همسن هاي خود مي باشد . صدا در اين کودکان ضخيم شده و موهاي صورت بصورت زوردسي در صورت ظاهر مي گردند .
بررسيهاي آزمايشگاهي و عکسبرداري : اندازه گيري ميزان هورمونهاي بلوغ مي تواند کمک کننده باشد . تصويربرداري سر بصورت راديوگرافي يا ام . آر . آي از نواحي مختلف مغز در تشخيص کمک کننده است .
* آيا درمان بلوغ زودرس لازم است ؟
هنگاميکه بلوغ در سنين پائين شروع شود رشد قدي کودکان بيشتر مي شود و به نسبت کودکان هم سن خود قدبلندتري خواهند داشت ولي پس از ۳-۲ سال که بلوغ کامل شد ، رشد قدي متوقف شده و در نهايت بزرگسالان کوتاه قدي خواهند شد . از نظر شکل فيزيکي نيز ممکن است مشکلاتي ديده شود . بعلاوه از نظر رواني نيز اين کودکان دچار مشکلات زيادي خواهند شد .
رشد سينه ها يا ايجاد قاعدگي در دختران کم سن و يا رويش موهاي صورت و کلفتي صدا در پسران کم سن و مقايسه با ساير همسالان خود ، باعث بروز اضطراب شديد در اين کودکان و والدين آنها مي شود . بخصوص در دختران مبتلا ، احتمال سوء استفاده هاي جنسي نيز وجود دارد .
در صورت استفاده از هورمون هاي محرک گونادوتروپين با سرکوب توليد هورمون از تخمدانها يا بيضه ها باعث توقف يا پسرفت صفات ثانويه جنسي مي گردد . بعلاوه رشد قدي نيز ادامه مي يابد . بايد دقت شود که درمان بايد زود شروع شود . در صورت موفقيت ، درمان را تا رسيدن کودک به سن طبيعي بلوغ ادامه مي دهيم و سپس قطع مي کنيم تا بلوغ بطور طبيعي در سن طبيعي پيش رود . در واقع آگاهي والدين به نشانه هاي بلوغ زودرس با مراجعه زود و به موقع ، موفقيت درمان را بدنبال دارد . نکته مهم اين است که هوش اين کودکان طبيعي و حتي در مواردي بالاتر از کودکان هم سن خود است ولي بدليل تغييرات ظاهري و نيز تأثير هورمون ها ممکن است دچار اختلالات رفتاري ، حالتهاي تهاجمي و حتي افسردگي شوند . در واقع بلوغ زودرس براي کودک و خانواده او ، مشکل مهمي است و بخصوص در دختران مبتلا احتمال سوء استفاده جنسي و در پسران ، گرايش به پسران بزرگتر و تأثير پذيري از رفتارهاي نامناسب آن وجود دارد . لذا آموزش دقيق به والدين الزامي است .
والدين بايد با ايجاد يک ارتباط صادقانه و دوستانه با دختر يا پسر مبتلاي خود ، براي او توضيح دهند که پيدايش اين تغييرات در چه سني طبيعي است و حالا که در وي به صورت زودرس ايجاد شده ، چه مراقبت ها و درمانهائي ضروري است . ارتباط والدين با معلمان آنها ، در برقراري ارتباط دوستانه اين کودکان با هم سن و سالهاي خود بسيار حياتي است . در واقع در محيط مدرسه است که عدم توجه به شرايط جسمي و روحي اين کودکان مي تواند باعث بروز مشکلات رواني جدي گردد . و لذا معلمان آگاه و دلسوز در برقراري ارتباط طبيعي بين اين کودکان و همشاگرديهايشان نقش کليدي دارند.
روشهاي جراحي براي درمان توده هايي که در مغز بصورت نابجا هورمون ترشح مي کنند استفاده مي گردد .
پيش آگهي : در صورت درمان مناسب و به موقع علائم و رشد قدي بصورت طبيعي خواهد بود ، درمان قبل از سن استخواني ۱۲ سال براي دختران و ۱۳ سال براي پسران بايد شروع گردد .
مگسا نند دور شيريني!
دوست،فرزند،خانواده
انسان صرف نظر از اينکه در چه جامعهاي زندگي ميکند، فطرتاً موجودي اجتماعي و در جمع سر خوش است.
از زندگي فردي گريزان و جدايي از ديگران موجبات کسالت، افسردگي و ناراحتي او ميشود. به طورکلي احساس تنهايي دردناک و دردآور است. از اين رو انسان همواره به دنبال يافتن ياران، دوستان و همراهاني براي خود است.
بدون شک همنشيني با ديگران، دوستي و معاشرت نيز از عوامل موثر ساخت شخصيت فرزندان محسوب ميشوند چرا که بخش مهمي از افکار و صفات اخلاقي خود را از طريق دوستانشان کسب ميکنند.
نتايج مطالعات روانشناختي بيانگر آن است افرادي که دوستان فراواني دارند، در برخورد با چالشهاي زندگي موفقترند و از سلامت رواني و جسمي بيشتري نسبت به ديگران برخور دارند و صحبت با دوست موجب آرامش و سبکي انسان ميشود. با باز نگري به تاريخ نيز در مييابيم که افراد بسياري از معاشرت با دوستان به سعادت و يا شقاوت رسيدهاند و در ناکامي و يا موفقيت فرد نقش دوستي و دوستان مشهود است. نقش دوست در زندگي به قدري زياد و برجسته است که گفتهاند:
تو اول بگو با کيان زيستي پس آنگه بگويم که تو کيستي
ويژگيهاي دوست:
دوست خوب داراي ويژگيهايي است که به برخي از آنها اشاره ميشود:
- ظاهر و باطنش يکي است.
- عاقل و دورانديش است.
- خيرخواه و انسان دوست است.
- رازدار و امانتدار است.
- خوشاخلاق و با ادب است.
- در دوستي ثابتقدم است و با رسيدن به موقعيتهاي جديد، منش دوستانهاش تغييري نميکند.
- هر کمکي از او بر آيد دريغ نميکند.
- وفادار است و به عهد خود وفا ميکند.
- به دنبال مال و مقام دوست نيست و به قول سعدي:
اين دغل دوستان که ميبيني مگسانند گرد شيريني
- در روزهاي سختي و گرفتاري دوستش را ترک نميکند.
دوست آن باشد که گيرد دست دوست در پريشان حالي و درماندگي
- خيانتکار، سخنچين، دروغگو، ترسو، بخيل و حسود، ظالم و ستمگر، بداخلاق، تنپرور نبوده و با خويشان خود قهر نيست.
دوست خوب ، بر طبق دستورات ديني مان آن است که در انجام فرائض ديني اش مثل نماز و روزه ، ثابت قدم و معتقد باشد.
نقش تربيتي دوستان :
دوستي باعث ميشود فرآيند اجتماعي شدن کودکان و نوجوانان رشد يافته، آنها بتوانند رفتار ديگران را پيشبيني کرده، رفتار خود را کنترل و نظم دهند که برخي از آنها عبارتند از:
آموزش مقررات :
کودکان و نوجوانان در بازي و گروه دوستان، مقرراتي را که خود وضع کردهاند به راحتي ميپذيرند و اگر نپذيرند از گروه طرد خواهند شد.
تقويت احساس همدردي و همدلي:
دوستان مهمترين منبع تقويت احساس همدردي و همدلي کودکان به ويژه نوجوانان ميباشند، وقتي کودک يا نوجواني مشکلش را با دوستان مطرح ميکند آنها ضمن کمک به او همدلي و همدردي خود را به او نشان ميدهند.
ايجاد تفاهم با ديگران:
کودکان و نوجوانان از طريق همسالانشان ياد ميگيرند که خود را با گروه تطبيق داده و براي اينکه در گروه جايگاهي داشته باشند سعي ميکنند آنها را درک کرده و از ديد آنها به مسائل نگاه کنند.
نقش درمانگر و مددکار:
کودکان و نوجوانان سعي ميکنند در گروه خود براي رفع مشکلات دوستانشان از هيچ کوششي دريغ نکنند.
تقويت احساس خود ارزشمندي:
تأثيرها و تشويقهاي گروه همسالان و دوستان در تقويت احساس خود ارزشمندي، اعتماد به نفس و خود باوري نقش بسيار مهمتري از تأييدها و تشويقهاي بزرگسالان دارد.
پيشترفت تحصيلي:
بسياري از کودکان و نوجوانان مسائل و مطالب درسي را از همسالان و دوستان خود بهتر ميآموزند تا بزرگترها، زيرا آنها با دوستان و همسالان زبان مشترکي دارند.
غنيسازي اوقات فراغت:
گروه دوستان و همسالان محيطي بسيار گرم و لذّت بخش براي پر کردن اوقات فراغت ميباشند بطوريکه آنها گذر زمان و خستگي را احساس نميکنند.
حمايت و همکاري در حل مشکلات:
روابط دوستانه وقتي صميمانه شود و در مسير صحيحي قرار گيرد ميتواند آنان را در برابر مشکلات مورد حمايت قرار دهد و با فعاليت جمعي قادر به حل مشکلاتي ميشوند که هيچيک از آنها به تنهايي قادر به حلّ آنها نبودهاند.
